blog

Column: Ontkoppelen

Publicatie

6 Dec 2017

Auteur

Henk Leegwater, Lexxin

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

geneeskunde, patenten

Er was weer veel discussie over de prijzen van geneesmiddelen. Een middel voor patiënten met taaislijmziekte werd vanwege de hoge kosten aanvankelijk niet vergoed door zorgverzekeraars. Onderhandelingen door de minister van Volksgezondheid zelf leidden tot een prijsverlaging van 170.000 naar 60.000 euro per patiënt per jaar, waardoor de vergoeding wel haalbaar werd. Wat dat betreft is de farmaceutische industrie niet te vergelijken met de gewone chemische procesindustrie, waar marges zodanig zijn dat zulke prijsverlagingen echt niet kunnen. Ook niet onder invloed van een minister: die marges zijn er gewoon niet.

Marges

Waar zit het verschil? Met name de hoge ontwikkelingskosten van nieuwe medicijnen zijn een factor van betekenis. De farmaceutische industrie zelf spreekt al gauw over een miljard euro voor een nieuw medicijn. Niet alleen vanwege de lange tijd die nodig is voor intensieve testen in diverse stadia, maar ook omdat het succespercentage in de orde van tien procent ligt. Die investering moet worden terugverdiend met de verkoop van het medicijn voordat het patent verloopt. Daarna worden er gewone marges gemaakt.

Ik merkte dat zelf aan een medicijn dat ik gebruik. Na jaren veranderde de merknaam, de werkzame stof bleef dezelfde, en de prijs werd factoren lager. In onze procesindustrie wordt de prijs gerelateerd aan grondstoffen en operationele kosten. Bij de farmacie bestaat dat verband niet. De prijs wordt zo ver als mogelijk gemaximaliseerd.

Zijn er grenzen? In de geneeskunde wordt gewerkt met de kosten van een Quality Adjusted Life Year (QALY). Een heel jaar in goede gezondheid extra is één QALY. Is de gezondheid lager, dan ook de QALY. De kosten van een QALY accepteren we in Nederland van 50.000 euro tot een maximum van 80.000 euro. Dus zo toevallig is die verlaging van dat medicijn voor taaislijmziekte niet: mooi in de range.

Patenten

Er is echter nog een verschil. Een chemisch product hoeft niemand te kopen, maar een medicijn kan het verschil tussen leefbaar of niet uitmaken, of zelfs de dood. Een fors ethisch dilemma. Afgelopen maand bracht de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving een rapport uit met als titel Ontwikkeling nieuwe geneesmiddelen: Beter, sneller, goedkoper. Als buitenstaander mis ik daarin echter een optie: ontkoppel productie en ontwikkeling volledig en verschuif de productie helemaal naar de gewone procesindustrie. Produceer alle medicijnen in concurrentie, niet alleen die medicijnen waarvan het patent verlopen is. Dan zijn prijzen tot een half miljoen euro per patiënt per jaar, zoals voor de ziekte van Pompe, verleden tijd en kan iedereen goed worden geholpen.

En de ontwikkeling dan, die kan toch niet zonder bijbehorende patenten? In de farmacie moeten we geen patenten willen. Die leiden tot perverse prikkels. Als een patent van een medicijn verloopt en daarmee ook de winst, wordt een gemodificeerde versie op de markt gebracht die weer wel onder een patent valt. Waarom komen er steeds weer nieuwe maagzuurremmers, cholesterolverlagers, bloeddrukverlagers enzovoort op de markt? De oude medicijnen functioneren veelal nog prima, alleen financieel niet. Er wordt geld gestopt in ontwikkeling van medicijnen waarop vooral de aandeelhouders zitten te wachten. En wie betalen die aandeelhouders? De patiënten. En via de zorgverzekeraars wij uiteindelijk allemaal.

Direct aansturen

Als wij die ontwikkelingen dan toch betalen, waarom zouden we die dan ook niet direct aansturen? Overbodige ontwikkelingen doen we niet meer en er kan ook op andere dan financiële gronden worden gekeken naar nieuwe medicijnen. Medicijnen voor zeldzamere ziektes bijvoorbeeld. Veel ontwikkeling start al op universiteiten en wordt reeds gefinancierd met publieke middelen. Als de vervolgstap van deze ontwikkeling, en wat mij betreft blijft die in de industrie, ook publiekrechtelijk wordt gefinancierd en aangestuurd, ligt het risico niet meer bij de producenten en zijn patenten en hoge prijzen overbodig. Internationaal lastig? Welnee, nieuwe operatietechnieken en nieuwe behandelmethoden worden ook in een internationale samenwerking ontwikkeld.

 

Henk Leegwater is onafhankelijk consultant.
Reacties zijn welkom: henk.leegwater@lexxin.com

Bron: Petrochem 12-2017

Henk Leegwater, Lexxin

Neem contact op - Bekijk profiel

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.